قیمت خوراکی‌ها منفجر شد! رکورد جدید و جهش چندبرابری در کالاهای اساسی

به گزارش پارسینه به نقل از روزنامه اعتماد، جدیدترین داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد موج گرانی در سال‌های اخیر تقریبا تمام اقلام خوراکی، از حبوبات و سبزیجات تا گوشت و مرغ را دربر گرفته و فشار تورم بیش از هر زمان دیگری بر سفره خانوارها سنگینی می‌کند.

 جدول تازه منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، تصویری روشن از تغییرات قیمت کالاهای خوراکی در فاصله سال‌های 1400 تا پاییز 1404 ارایه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد تورم خوراکی‌ها دیگر فقط به کالاهای وارداتی یا اقلام لوکس محدود نیست و حالا از سیب‌زمینی و پیاز گرفته تا حبوبات و میوه‌ها را درگیر کرده است. بررسی روندهای فصلی و سالانه این جدول نشان می‌دهد اقتصاد خانوار ایرانی در چهار سال اخیر با موج‌های پی‌درپی افزایش قیمت روبه‌رو بوده و امنیت غذایی طبقه متوسط و کم‌درآمد بیش از گذشته تحت فشار قرار گرفته است.

بررسی داده‌های مرکز آمار ایران از تغییرات قیمت برخی کالاهای خوراکی منتخب نشان می‌دهد که از سال 1400 تا پاییز 1404، بسیاری از اقلام اساسی با افزایش قابل توجه قیمت روبه‌رو شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که برخی کالاها رشد بیش از 70 درصدی را نیز تجربه کرده‌اند. این روند بیانگر تداوم فشار تورمی بر سبد مصرفی خانوارها، به‌ویژه در بخش خوراکی‌هاست.

در میان اقلام مورد بررسی، رب گوجه‌فرنگی با ثبت رشد 55.7 درصدی در سال 1400، یکی از بیشترین افزایش قیمت‌ها را تجربه کرده بود. این کالا در سال 1401 نیز 76.2 درصد گران‌تر شد، اما در سال 1402 روند رشد آن کندتر شد و به 17.1 درصد رسید. با این حال در سال 1404 بار دیگر افزایش قیمت رب گوجه‌فرنگی شدت گرفت و در پاییز امسال به 8.7 درصد رسید.
شکر نیز در سال 1400 رشد 69.4 درصدی را ثبت کرد و در سال 1401 با افزایش 60.8 درصدی همراه شد. اگرچه در سال 1402 شتاب افزایش قیمت شکر کاهش یافت و به 37.5 درصد رسید، اما در سال 1404 دوباره روند صعودی ادامه پیدا کرد. قیمت قند هم طی این دوره نوسانات زیادی را پشت سر گذاشت. این کالا در سال 1400 حدود 67.9 درصد و در سال 1401 حدود 74.5 درصد افزایش قیمت داشت.

در بخش حبوبات نیز عدس از جمله کالاهایی بود که جهش قیمتی شدیدی را تجربه کرد. قیمت عدس در سال 1400 حدود 58.3 درصد رشد کرد و در سال 1403 به رشد 57.6 درصدی رسید. این روند در پاییز 1404 نیز ادامه یافت. لوبیا چیتی نیز از دیگر اقلامی بود که طی این سال‌ها رشد قیمت چشمگیری داشت. نرخ تورم این کالا در سال 1400 معادل 56.6 درصد و در سال 1403 حدود 54.6 درصد بود.
در گروه سبزیجات، سیب‌زمینی بیشترین نوسان را ثبت کرد. قیمت سیب‌زمینی در سال 1400 حدود 74.4 درصد و در سال 1401 بیش از 106 درصد افزایش یافت. هر چند در سال 1402 رشد آن به 1.1 درصد کاهش پیدا کرد، اما دوباره در سال 1403 با رشد 59.4 درصدی همراه شد و در پاییز 1404 نیز 35.2 درصد افزایش قیمت داشت.

گوجه‌فرنگی نیز در این سال‌ها مسیر پرنوسانی را طی کرد. این محصول در سال 1400 حدود 57.7 درصد و در سال 1401 حدود 43.4 درصد رشد قیمت داشت. در سال 1402 رشد آن به 39 درصد رسید و در تابستان همان سال افزایش 60.3 درصدی را ثبت کرد. با این حال در زمستان 1403 افت 8.1 درصدی برای گوجه‌فرنگی گزارش شد، اما در پاییز 1404 دوباره رشد 73.4 درصدی را تجربه کرد که بالاترین نرخ در میان اقلام مورد بررسی است.

در بازار میوه نیز قیمت سیب درختی زرد طی سال 1400 حدود 34.2 درصد و در سال 1401 حدود 62.9 درصد افزایش یافت. این کالا در سال 1403 نیز 30.6 درصد رشد داشت و در پاییز 1404 به افزایش 20.7 درصدی رسید. پرتقال محصول داخل هم طی این دوره نوسانات قابل توجهی داشت. این کالا در سال 1400 حدود 25.5 درصد و در سال 1402 بیش از 51.7 درصد رشد قیمت را ثبت کرد.

افزایش قیمت گوشت نیز در طول یک دهه گذشته قابل تامل است، رقمی که در یک دهه اخیر بین 3000 درصد تا 4000 درصد نسبت به ده سال قبل گزارش شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که طی سال 1402 گوشت قرمز بیش از 150 درصد افزایش قیمت داشته است. قیمت مرغ نیز در طول چند سال گذشته با افزایش قیمت چشمگیری همراه بوده است؛ به گونه‌ای که در سال 1390 قیمت هر کیلوگرم مرغ 4500 تومان نرخ‌گذاری شده بود، اما این رقم در سال 1405 به 800 هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده و با رشد 177.7 برابری همراه شده است.

رضا کنگری، رییس اتحادیه بنکداران مواد غذایی استان تهران در خصوص دلایل افزایش قیمت در سال‌های اخیر می‌گوید: افزایش قیمت کالاهای اساسی در سال‌های اخیر بیش از هر موضوع دیگری تحت تاثیر رشد هزینه‌های تولید و توزیع قرار دارد. ضمن آنکه افزایش حقوق و دستمزد، رشد هزینه بیمه، حمل‌ونقل و هزینه‌های جانبی هر سال به صورت طبیعی بر قیمت نهایی کالاها اثر می‌گذارد.

به گفته رییس اتحادیه بنکداران، افزایش نرخ برخی کالاها موضوع تازه‌ای نیست و هر سال با رشد هزینه‌های جاری اقتصاد تکرار می‌شود. او معتقد است؛ بخش مهمی از افزایش قیمت‌ها ارتباطی با کمبود کالا ندارد، بلکه نتیجه افزایش هزینه‌های عملیاتی در زنجیره تامین و توزیع است.